Հայ արդի գրողներ Հայ արդի պոեզիա Պոեզիա

Սմբատ Բաղդասարով․ ‹‹Ցորենի մեջ թողած երգ››․ պոեզիա

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Մայրս
նման է
հասարակ արևի.
նայես,
գնաս տուն
և ապրես։

 

 

*

 

Ուրբաթ օրը մահիկի հետ ջերմ ես վարվել։

Կողով է շուլալվել կեռասին.
կգրեի ամպերին քեզ համար։
Պիտի այսօր երազ տեսնեմ,
որ մաշկիդ վրայով եգիպտացորեն եմ արտահանում թռչունների երկիր։

Հոգատարություն կա բոլոր աղջիկների մեջ,
բայց ես բառի մեջքը կոտրեմ,
որ չեմ կարողանում գրել քո մասին։
Արի։ Նեղ փողոցի պատերին գրենք սեր։

Տոթ է, խաղեր են տալիս եղնիկներն այգում,
նա, որ վերևից է երևում կակաչի մեջ բացվող երանգը,
որ ջրում պարում է տերևի տակ՝
դու ես։

Գնացքներով կապույտ բերեի լեռներին,
և երբ քեզ հետ կախեինք օդից,
մենք պատահաբար նայեինք իրար։

 

 

*

 

 

Առանց քեզ

 

Արևն ընկավ նռան վրա —
քո մասին եմ խոսում։
Երեկոյան ինչպե՞ս գլուխս դնեմ մատներիդ —
ինձ ասա. ես կյանքս կտամ քո մահվանը։

Երբեք չես կարող ասել՝

քանի տարի դեռ պիտի ծաղիկներդ ընկնեն

նոր ծիլ տված մանուշակների վրա,
ուստի՝ թող կյանքս տամ քեզ։

Թանկագին մի ձոր է ստեղծելու Աստված,
որ մոտ լինես արևին,
որ երկու թել կապեմ արևից,
իսկ դու ճոճվես իմ կյանքի հաշվին։

Ուրիշ ծառուղի չգիտեմ, ուր լճի վրա տեսնում եմ՝

թռչունները թռչում են աչքերիդ տակ
ու մի թռչուն կորում է այգում։

Երբ դու հեռանաս ինձնից,
մի աշխարհն անհետաքրքիր կլինի։
Խառնիճաղանճ կմահանամ,
երբ դու հեռանաս ինձնից։

Հասկացիր՝ քեզ չեմ մոռանում,

որովհետև մոռացել եմ ինձ մաշկիդ վրա։
Հիմա դու գնու՞մ ես —
ես արագ կապրեմ, որ չապրեմ։
Երբ դու հեռանաս ինձնից,
ես չեմ հասկանա, թե ինչու են թռչունները ծառի վրա սիրուն,
ինչու ժամանակի մասին ոչինչ չգիտեմ։

Առանց քեզ վախենում եմ հանկարծ չհասցնեմ մահանալ։

 

 

*

 

Պատմությունը

 

 

Ժամանակի դուռը ջարդված էր
և քանի որ մայս տեսավ, իր վերմակը գցեց սրտիս մոտիկ —
որ երևի չմրսեմ։
Փոքր էի ես, մայրս բացեց պատուհանը ու ցորենին ասաց՝ վաղը անձրև կգա՞.
ուզում եմ որդուս բերեմ, որ քեզ հետ արդեն խոսի։

Մայրիկս աչքերը գարնան ժամանակ թռչկոտելով տուն եկան մի օր՝ ծաղիկներ հավաքած։
Նա նաև այդ օրը՝ իրիկնամուտին, ինձ ասաց, որ արևը գնացել է մեր դաշտ, որ վաղը երկուսով իրեն տեսնենք։

Դեղձենու բույր էր գալիս նրա ձեռքերից, երբ մենք սկսեցինք այբբենարանը սովորել։
Ես հիշում եմ, որ մի օրը հենց այդպես էլ գրել էի, ոնց մայրս էր ասել.
ԱՍՏՎԱԾ։

 

 

*

 

 

Սարյանի ամենաերջանիկ ծաղիկն ես։
Թախիծ կա արևի շրթունքներին,
երբ դու դուրս չես գալիս։
Հետո կյանքը կմեռնի աղջիկ —
արի հանդիպենք։
Մի միգամած գիշեր ունես աչքերիդ մեջ-
գիշերում չեն մեռնում — ես այդպես գիտեմ։
Անգամ ամբողջ ցավս է քո մեջ —
հոգիս, օրս ու Աստվածս։

Երբ դու ուսերդ բաց քնես,
գիշերը ալպիական մանուշակդ կտանեմ։
Ճաճանչներն անցան մատներիդ վրա-
ես այսպես եմ տեսնում,
որովհետև միայն սիրում եմ քեզ.
կորչում եմ առանց քեզ։

Չգիտեմ. քո աչքերն են ավելի մեղմ, թե Սուրբ կույսերի աչքերը-
երևի Իրենց աչքերը.
քո աչքերը մեղմօրոր են։

Աղջի՛կ, ես բառ եմ կորցնում քեզ հետ-
կցնդեմ, եթե մարմնիդ վրայից լսեմ այն ձայնը, երբ նուռն է ճաքում — ինչ է թե հասել է։
Քանի դեռ ուշ չի, ապրի՛ր,
որովհետև ուզում եմ նայել աչքերիդ մեջ-
հետո կյանքը կմեռնի աղջիկ.
արի հանդիպենք —

իսկ դու չմահանաս:

 

 

*

 

 

Մայրիկ

 

Դու իմ մասին այնքան լավ ես հոգ տանում,
եկ մտածենք մարդկանց կողմից քաղած մրգերի կյանքը,
երբ գարուն էր —
իմ սիրելի մայրիկ։
Անց են կենում հիմա թռչունները մի տեղով, որ անվանում ենք մենք լեռներ
և մոտենում ենք հիմա երկուսով սեղանին դրված Աստվածաշնչի մոտ.
դու ցանկանում ես կարդալ,
ես՝ բերելու քեզ,
որ երազիս մեջ Աստվածն ասի.
կանաչ ճանապարհ,
ամբողջովին կանաչ ճանապարհ
և աղբյուրի հետ խաղացող երեխա,
կողքից հոսող գետ
ու ջուր խմող այծեր։
Հին ու նեկտար քո ձեռքերը, մայրի՛կ,
որոնում են թևեր ու փետուրներ, որ կթռչեն
ուր որ ցանկանան,
ուր կա չծնված մի երազի ճամփորդություն։
Բառը սեղմվում է լռությանը,
երբ ծիծաղում ես դու,
և դուրս է գալիս լավագույն հնչյունը։

Դու իմ մասին այնքան լավ ես հոգ տանում…

 

 

*

 

 

Ցերեկվա կեռասենուց ջրում ընկած մի գեղեցիկ բան,
իմ ներսում թռչնին հացահատիկներ տալու ժամանակ արարիր։
Ողկույզագիշեր,
կապույտի փեղկից ընկնող լույս ընձյուղին,
հուզիր ինձ ձեռքերովդ,
անդրադարձ արա դրախտը քո անկողնում։

Քեզ պատմելու եմ, որ երկու սիրահարներ նավակով թաքուն փախել են կղզի։
Բորբոքվելով այն ցանկությամ, որ ուսերիդ պիտի գետի արտացոլանք զգամ,
քո մասին անբառ եմ թողնելու բանաստեղծությունը։
Ուզում եմ՝ միշտ դու իմ այն օրը լինես,որ չեմ տեսնելու։

Քեզ ցանկանում եմ գրել երկու փոքրիկ գետերի արանքում ընկած խնձորենու նկարագրությունով։

 

*

 

 

Դաշնամուրի գույն։
Ձիթենու հետ աղավնին քեզ հետ է։
Հրճվում եմ, երբ նավերն անցնում են ծառի միջով
և ջարդված ցորենի մեջտեղից ես խաղում եմ մազերիդ հետ։
Քո շնորհիվ գարնանագետ եմ դարձել։

Միշտ կթվա ինձ՝
ծնկներիդ ես ծիածանին կտամ սարերին,
և այծին՝ թփուտների միջից կնկարահանեմ,
երբ շոյի իր ձագին։
Առավոտյան,երբ ութին տասնհինգ պակաս լինի, պետք է քեզ համար սալորներ բերեմ։

Լույսի մթություն լինի
և սավանդ երբ քաշեմ,
թող ձեռքս զգա՝
ես թռչուն դրեցի վանդակից դուրս,
ես շրջեցի կապույտ գույնը նաև։

Աչքերիդ մեջ ուզում եմ տուն կանչել տանը,
և ուզում եմ վարդին գրել այգի,
որովհետև դու իմ խենթությունն ես։

 

 

*

 

Վերքս պոկել է երկինքը,
բայց ստվերիս մեջ աղբյուր կա։
Շորերի նման հագնում եմ տունս,
և հետաքրքիր է, որ դուռս ծաղկում է։
Մեկի կրծքի վրա անտառ եմ թալանել։
Պեղել էի համբերություն — երբ սիրտս հոգեբուժարան էր։

Որտե՞ղ եմ ես. ընկա, և ոտքս երկնքի աստղը ցավեցրեց։
Հռչակել եմ ինձ արև։
Ես գիժ եմ այսօր.
գնում եմ գրպաներս լույս լցնելու։

Անդրադարձն եմ ես ազատության — բարև ցորեն, ես քո մեջ երգ եմ թողել.
ե՞րբ չես վերադարձնի։

Այսօր պատերազմում էի տիեզերքի հետ և գրավեցի արևը։

Ինձ հրամայել եմ՝ լինել աղքատ,
որովհետև շատ եմ երգում։

 

 

 

Ընթերցել նաև