Էսսե Հայ արդի արձակ Հայ արդի գրողներ

Ռազմիկ Գրիգորյան․ «Երազի մեջ արթնանալուց հետո»․ էսսե

 

Վաղուց արթնացել ես, փորձում ես անկողնուցդ հավաքել գիշերվա կտորտանքը, չես նկատում, որ մնացել ես երազի մեջ։ Ասես ծանր քար լինես քեզանից կախված, որն անհնար է շարժել կամ գլորել այս ու այն կողմ։ Դժվարությամբ մարմինդ հանում ես անկողնուց, հագնվում ես, լվացվում, դուրս ես նետվում պարապ մարդու շտապողականությամբ։ Փողոցն անցնում ես վազելով, ճիշտ նույն կերպ, ինչպես պարապ մարդն է սովորաբար ամեն օր շտապում իր ամենօրյա ոչ մի տեղը։ Ճանապարհին ստուգում ես գրպաններդ, ոչինչ չես մոռացել․ քո ունեցած յուրաքանչյուր ոչինչը քեզ մոտ է։

Քաղաքի գլխին արցունքի պես թափվում է անձրևը։ Քամին անցնում է փողոցներով, մտրակում ծառերին, տանիքներին։ Կանգառում կանգնում ես, սպասում ոչ մեկին, հաճախ նայում ես ժամացույցին, հետո՝ երկինք, հետո՝ բարձրահարկ շենքերին։ Ինչ-որ պատկեր ես փնտրում օդի մեջ, որը քոնը չէ, որը դու չես։ Ուզում ես հորինել ինչ-որ բան, ինչ-որ մեկին, որ սպասես․․․ Ամենից երկար սպասում են հորինածին, ամենից գեղեցիկը նա է, ով չի էլ եղել, ամենից սիրելին նա, ով չկա, չի լինի երբեք։ Այդ ոչ մեկը չի գա, գուցե եղել է, եկել է կամ անցել։ Գուցե ինքդ նրա հետ քեզ հրաժեշտ ես տվել, անցել քեզանից և հիմա փնտրում ես նրան, որ վերադառնաս քեզ մոտ․․․

Քայլում ես մոտակա սրճարանը, պատվիրում մեկ գավաթ սուրճ և սպասում ինքդ քեզ, որ դուրս գաս երազից, նստես դիմացդ, խնդրես, որպեսզի անջատեն երաժշտությունը, լռության մեջ մի քանի բառ փոխանակես քեզ հետ բոլոր մենակ մնացած մարդկանց անունից․ նրանցից յուրաքանչյուրը հիմա, աշխարհի ինչ-որ անկյունում նստած, ինքն իրեն է սպասում, որ իր հետ խոսի գուցե նաև քո անունից։

Վերցնում ես սուրճի գավաթը, հիշում ես նրան, ով եղել է մի ժամանակ, և դու մինչև հիմա մնացել ես այդ ժամանակի մեջ, որ չճանապարհես նրան։ Վերջին անգամ սեղմել ես նրա ձեռքը, շփոթվել, քեզ մոռացել ես նրա ափի մեջ և հեռացել առանց ետ նայելու, որովհետև հեռացողները ետ չեն նայում, իսկ նրանք, ովքեր ետ են նայում, որպես կանոն չեն կարողանում գնալ մինչև վերջ։

Արագ խմում ես սուրճդ, փակում հաշիվը։ Դուրս ես գալիս սրճարանից, ձեռքերդ ծածկում ես գրպանումդ, քայլերդ՝ փողոցում, փորձում ես քեզ թաքցնել մարդկանց մեջ, մի քանի ժամ աննկատ մնալ ինքդ քեզ, մի քանի քայլ անցնել առանց քեզ, չի ստացվում։ Որովհետև դու ոչ ոքի հետ ես, սակայն ոչ մենակ։ Քեզ հետ տանում ես նրան, ումից հեռացել ես։ Նրա ստվերը վերմակի պես փռել ես օրերիդ վրա, նրանով ծածկվել և ուզում ես մոռանալ նրան։

Գիշերը բռնում է օձիքիցդ, քարշ է տալիս քեզ տուն։ Հանում ես հագուստդ, մարմինդ գցում ես անկողնուն, պտտվում ես այս ու այն կողմ, պատը նայում է աչքերիդ մեջ, շրջվում ես՝ բարձիդ տակ ինչ-որ մոռացված երազ փնտրելու․․․ Նույն երազը, որի մեջ ինչ-որ ժամանակ բարձ ես գտել, որի վրա դրել ես գլուխդ, փակել աչքերդ․․․

Գիշերը հանգցնում է փողոցների լույսերը։ Քաղաքը փակում է փոշոտ աչքերը։ Լուսինը պառկում է կտուրներին, աստղերը՝ պատուհաններին։ Նորից թեքվում ես դեպի պատը, քարի մեջ աղոտ երևում ես ինքդ քեզ, մի քիչ երազկոտ, մի քիչ անքուն, մի քիչ արթուն․․․

Կիսատ ես մնում երազի մեջ, արթնանում, ժխտում ես քեզ։ Վեր ես կենում, նստում անկողնու մեջ։ Փնտրում ես կիսատ մնացած գարեջրի շիշը, անավարտ զրույցը, չասված բառը, չգրված նամակը, որ խմբագրես ինքդ քեզ, որ լինես, ինչպես էիր․․․

 

Ընթերցել նաև