Արձակ Էսսե Հայ արդի արձակ Հայ արդի գրողներ

Նաիրա Աբրահամյան․ «Մանկությանս երեսի յուղը»․ էսսե

 

Նոր ծնված երեխայի ավետիսը շեմքից դուրս էր թռչում, թե չէ, Լուսիկ բաջին (էդպես էին բոլորն իրեն դիմում) առաջինն էր իմանում, նոր ծնվածին օրհնանք էր տալիս, հորը՝ աչքալույս, ամեն անգամ նույն, բառի շալն ու շապիկը չփոխած խրատն ու խորհուրդն էլ՝ ծննդկանի սկեսրոջը․

— Տե՛ս, հա՛, քեզ անկշտում չպահես, յուղիդ ամանն էլ՝ փակ։ Ծննդկանը մինչև խավիծ չուտի, չի պնդանա, կաթը համ ու հոտ չի ունենա, բերած տղեն էլ հունձք անող չի դառնա։

Խավիծն էրեխեքին վազ ա տալիս, աղջկան՝ մազ, աշուղին էլ՝ ձեն ու սազ։

Խավիծն էն անբախտ ու բախտավոր աղջիկներից ա,- համրիչի հուլունքներն աջ ու ձախ տանելով՝ շարունակում էր Լուսիկ բաջին,- որ դեմքին գույն ու ռանգ չունի, բայց ուտողն ամանի տակն էլ կքերի, որ էդ պատառն էլ իրեն բաժին հասնի։

Լուսիկ բաջին իմաստուն կին էր, մի քիչ չաչանակ ու ճղճղան ձայնով։ Մենակ էր ապրում, ոչ մեկին չուներ, բացի իր միակ ու հավատարիմ, ոչխարի հասակով, անականջ շնից, որը (ենթադրում եմ) Լուսիկ բաջուց էլ ճարպիկ էր ու աչքաբաց, որովհետև ինքը բոլորին ճանաչում էր, բոլորի տները սողոսկել ու մտել էր, բոլորի հավանոցից գոնե մի անգամ հավ թռցրել  էր, պարաններից՝  շոր, սրա կոշիկը նրա բակն էր տարել, կամ՝ հակառակը ու դարձել բոլորի ուրախությունը, հյութեղ ու զվարճալի պատմությունների հերոսը։ 

Լուսիկ բաջին հենց սկսում էր մի բան պատմել կամ երգել, շունը պոչը գրկում ու նստում էր տիրոջ կողքին։ Ինքն էլ էր սկսում մռռալ կամ նռռալ՝ ձայնը խառնելով երգի բառ ու մեղեդուց թափվող հնչյունների նախշ ու նկար ելևէջներին։

Լուսիկ բաջին ամեն ինչի մասին խաղ ու տաղ գիտեր․ ցորենը մաղելիս երգ էր ասում, բուրդը գզելիս՝ հեքիաթ պատմում, չորաթանը նախշելիս ծիծաղաշարժ ինչ-որ պատմություն հիշում կամ՝ տեղում հորինում․․․Բայց դրանցից ամենաշատն ու հետաքրքիրը խավիծի մասին էր։

Դե թող մեկը լիներ ու համարձակվեր պնդել, թե Լուսիկ բաջուց համով է խավիծ եփում (գուցե և այդպես չէր, բայց թաղում ընդունված էր՝ օրենք)։

Ով յուղ էր հալում, Լուսիկ բաջուն բաժին էր հասցնում։ Դուռ ու պատուհանից փախչող խավիծի հոտը շուրթ ու մռութ լիզող էրեխեքին իրար գլխի էր հավաքում, Լուսիկի տուն բերում։ Սեղանի շուրջ շրջան էին կազմում, իրենց մազ ու հյուսքի հասակն ու բոյը միմյանց հետ համեմատում, կռիվ տալիս ու հավատում Լուսիկ բաջու՝ մազերը երկարացնող խավիծի հրաշագործ առեղծվածին։

․․․Խավիծը մանկությանս յուղ ու բոված ալյուր խառնեց, Լուսիկ բաջու իմաստուն խոսք ու զրույցի չափ՝ քաղցր օշարակ։ Խավիծը միակը դարձավ, որ չվախեցա երեսին փայլող յուղի լճակներից ու կերա սիրով, կերա, բայց․․․ երևի ոչ մեր թաղի աղջիկների չափ։ Այդպես էլ սպասեցի ու ապրեցի հույսով, որ մի օր իմ մազերն էլ հյուսքեր կդառնան ու ծայրին կկապեմ մինչ օրս մոտս պահած կապույտ ժապավենը։

Բայց․․․․Լուսիկ բաջին խաբեց ինձ, խավիծն էլ, մազերս էդպես էլ կարճ մնացին, կարոտս՝ անհաս ու երկար։

Հիմա երբ մանկությանս հոտն եմ զգում, խավիծ եմ եփում։

Բույրն առնելուն պես՝ մանկությունս վազում ու թաքստոցից հանում է (տեղը գտել է) իմ կապույտ ժապավենը։ Կապում եմ մազերիս, քանդվում է, նորից եմ կապում, վայր է ընկնում:

Ժապավենը էլի իր տեղն եմ դնում ու հավատում, որ մի օր․․․

Սկսում եմ խավիծն ուտել՝ քիչ-քիչ, դանդաղ ու կամաց, որ չվերջանա ու չավարտվի մանկությունս, որ կարողանամ երկար զգալ ու ապրել մանկությանս յուղոտ ու հյութալի համը, երեսին փայլող ու արդեն կարոտ դարձած՝ հեքիաթի գույնը։

 

 

 

 

Ընթերցել նաև