Արձակ Էսսե Հայ արդի արձակ Հայ արդի գրողներ

Հաս Չախալյան․ «Մեր շենքի էսսեն»

Ապրելու էսսեն

 

Ոչինչ մերը չէ, ոչ քաղաքը, ոչ գրքերը, ոչ էլ մարդիկ, որոնց համար ապրեցնողի բեռն ենք կրում:
Բոլորն էլ հյուր գալու սովորություն ունեն, երբ լիքն ես:
Երբ դատարկվում ես և դատարկում մրջյուններն անգամ նախընտրում են փախուստը:
Մայրս սովորեցրել է սիրել սոված կատուներին:
Չէ ես չեմ կիսի իմ ունեցածը նույնիսկ սիրելի կատվի հետ:
Առավոտ քացով հարվածեցի նրան:
Քնում եմ էլի ծխախոտը բերանիս:
Ուզում եմ թքել մաղձը, որը պատ է դարձել իմ և դրսի միջև:
Ինչ-որ մի տեղ մեկ՝ նստելով արևի տակ, կմտածի այն մասին` ինչու՞ են խորտակվում նավերը, մեքենաները վթարվում են, կամուրջներից նետվում՝ մարդիկ ժպիտով:
Գուցե այդ մեկը սիրահարվի ազատությանը այն դեպքում, երբ հայտնվի ցավի բանտում:
Եվ ճանկռելով իր մաշկը` գուցե այդ մեկը չցանկանա մեռնել, ինչպես ուրիշներն են մեռնում:
Սովորական մի օր նայելով իր աչքերին` նա  կգտնի այն խորդանոցը, ուր թաքցրել է իր արյունոտ հոգին:
Այդ մեկը կատի սեփական մարմինը, կկոտրի հայելիները, ուր մարդ տեսնում է իր դեմքի մի կեսը միայն:
Ու կխղճա նրանց, ովքեր հավատում են հավիտենական կյանքին՝ առանց ապրելու՝ 
մեկնողի դանդաղ երջանկությունը:
Մենք երջանիկ ենք,երբ թափթփում ենք անցյալը, երբ արցունքները գնալու տեղ ունեն ոչ մեր մեջ, այլ մեզանից դուրս:
Ատամնացավի, թե գլխացավի դեպքում՝ մենք փնտրում ենք այն վիրաբույժին,որը կկարողանա հերձել մեզ`հեռացնելով միայն մեր փտած հատվածը:
Ոչ ոք չի տեսնում այն ծաղիկները, որոնք աճում են վերքի տակ, որը քաղցկեղն է:
Աչքերս բացեցի առաստաղի մոտ:
Ձկները լողում են մարմնումս ջղաձգումով, իսկ կողքի սենյակում մայրս պահածոյացնում է իրերս և ճաշ պատրաստում:
Ես խղճում եմ նրան,որ չի տեսնի այն ծովը, որում ես եմ:

*

Մեր շենքի էսսսեն

 

Մեր շենքը սովետական է, բայց չի թեքվել: Պատերը թույլ են, հիմքը` ամուր:Հիմքը էն ընտանիքներն են, որոնց տներում տապակած կարտոֆիլը երջանկություն է: Ու չնայած մեր շենքում բոլորը տաքսու վարորդներ և վաճառողուհիներ են, բայց անհրաժեշտ մի պահի դառնում են բժիշկ, իրավաբան կամ ուսուցչուհի, որովհետև իրենց մասնագիտությունը թողել են դարակներում քնած վկայականների մեջ:
Մեր շենքում թափող արևածաղկի կեղևներից կարելի է խալի գործել, նախշերն էլ զարդարել ծխախոտի մնացորդներով:
Բայց Հրանուշի կչկչան ձայնին դիմանալը անհնար է, երբ ավլում է կեղտոտ շքամուտքը: Նա երեք աչք ունի: Երկուսը` իր հետ, մյուսը`դռան վրա:
Մեր շենքի ջայլամը ես եմ:
Ամառը դեռ չեկած մտնում եմ մայրիկիս պահարանը՝ իր սովետական աղջիկությունից անկախության շրջան մի բան բերելու հույսով:
-Դե՛ղձ,դեղ՛ձ,- լսվում է բակից:
Դեղձին միանում է.
-Ժավե՛լ,ժավե՛լ….
Ժավելի և դեղձի խառնուրդից մտքումս ստանում եմ ֆրեշ` ամառվա համով:
Հրանուշը քստքստոցով վազում է ներքև:
Երևի 90-ականներից հետո միակ բանը, որ փոխվել է մեր շենքում եվրոպատուհաններն են, որոնք ավելացել են բոլորի տներում:
Պատուհանները փոխեցին, բայց հայացքները նույնն են:
Մեր փչացած վերելակով տասերորդ հարկ հազիվ են հասնում, ուր մնաց Եվրոպա գնան ու եվրոպականը վերցնեն:
Մեր շենքում չեն սիրում նորը և նորեկներին:
Դրա համար Հրանուշն ու Արմիկը չեն բարևում իրար:
Վարորդ Ռուբիկը գիշերը ուշ է գալիս տուն:
Արմիկի ամուսինն է:
Նախորդ կյանքում դասախոս է եղել, բայց Հայաստանի անկախացումից հետո դարձավ վարորդ:
Երբ նստում ես նրա մեքենան, թվում է `գրադարանում ես ու կարող ես կարդալ էնքան, որքան սոված կլինես գրքի վերջին էջը ուտելու քաղցով:
Գոռը մեր շենքի քյարթուն է, ով ծնվել է թրաշով և ատամհատիկին սանր է վերցրել:
Ու ինչպես Հրանուշի աստղագուշակն է հուշում `սիրում է Արմիկի աղջկան:
Մեր շենքի բնակիչներին մեկ տողով դժվար է նկարագրել, որովհետև նրանք 
նման են տարբերությամբ:
Հույսը քնել է դռները փակող այն բանալիների հետ, որոնք վերածվում են հիշողության թափոնի, երբ ոչ քեզ ես գտնում, ոչ էլ նրանց, ովքեր մի ժամանակ սեղմել են վերելակի կոճակները և հեռացել:
Էս ամառը երանի երկա՜ր տևեր…. Նայում եմ տանիքից ու փոքր լուցկիներով քաղաքում ուզում մնալ….
էն բարձրահարկ ոչ շենքերն են իմը, ոչ էլ մարդիկ:
Հրանուշի քստքստոցն էլ հայերեն է՝ արտագաղթած լռության մեջ․․․

 

 

 

 

 

Ընթերցել նաև