Արձակ Արտասահմանյան արձակ Արտասահմանյան գրողներ Թարգմանություն Հոգևոր զրույց

Էնթոնի դե Մելլո․ «Երբ է Աստված ծիծաղում»․ հոգևոր զրույցներ

 

Հովվին դուր է գալիս ցանկացած եղանակ

 

Մի ճամփորդ հովվին հարցնում է.

-Այսօր ինչպիսի՞  եղանակ կլինի:

Հովիվը պատասխանում է.

-Այնպիսին, ինչպիսին ինձ է դուր գալիս:

-Իսկ դու որտեղի՞ց գիտես, որ եղանակը կլինի հենց այնպիսին, ինչպիսին քեզ է դուր գալիս, -զարմանում է ճամփորդը:

-Գիտակցելով, որ հնարավոր չէ ունենալ այն, ինչը քեզ է դուր գալիս, սըր, ես սովորել եմ ընդունել այն, ինչ տեղի է ունենում: Այնպես որ, ես միանգամայն համոզված եմ, որ կլինի այնպիսի եղանակ, որը ինձ դուր է գալիս, -պատասխանում է հովիվը:

Երջանկությունն ու դժբախտությունը կախված է ոչ թե  երևույթների էությունից, այլև  այն բանից, թե մենք ինչպես ենք արձագանքում այն բանին, ինչը տեղի է ունենում:

 

*

 

Օվկիանոսի գեղեցիկ կղզին

 

 

Ծերունին կյանքի մեծ մասն ապրել էր մի կղզում, որն համարվում էր աշխարհի ամենագեղեցիկ կղզիներից մեկը:  Եվ, երբ  նա տեղափոխվեց մեծ քաղաք, ինչ-որ մեկն ասաց.

-Ի՜նչ հիանալի է ապրել մի կղզում, որն աշխարհի հրաշալիքներից մեկն է համարվում:

Մի քիչ մտածելուց հետո, ծերունին պատասխանեց.

-Գիտե՞ք, ճիշտն ասած, եթե ես իմանայի, որ կղզին այդքան նշանավոր է, գոնե, ինչպես հարկն է, կնայեի:

Մարդկանց պետք չէ սովորեցնել՝  ինչպես նայել: Նրանց ուղղակի պետք է փրկել դպրոցից, որը նրանց կույր է դարձնում:

 

*

Որտեղ փնտրել ճշմարտությունը

 

 

Մի երիտասարդ տղամարդ, ով ուզում էր, ինչ գնով էլ լինի, գտնել Ճշմարտությունը, այնքան ուժեղ գտնվեց, որ թողեց իր ընտանիքը, ընկերներին և գնաց Ճշմարտությանը փնտրելու: Նա եղավ բազմաթիվ երկրներում, կտրեց, անցավ շատ ծովեր, բարձրացավ լեռներ, անցավ ծանր փորձությունների ու տառապանքի միջով:

Մի օր նա արթնացավ այն մտքից, որ ինքն արդեն  յոթանասունհինգ տարեկան է, բայց դեռ չի գտել ճշմարտությունը, ու հուսահատությունից որոշեց դադարեցնել որոնումներն ու վերադառնալ տուն:

Ու,  քանի որ նա այլևս առաջվա նման ջահել չէր, տունդարձի ճանապարհը նրանից խլեց երկար ամիսներ:

Նա հասավ տուն, բացեց դուռն ու… գտավ բոլոր այդ տարիներին իրեն սպասող Ճշմարտությանը:

Հարց. «Այդ ճամփորդություններն օգնեցի՞ն նրան գտնել Ճշմարտությունը»:

Պատասխան. «Ոչ, բայց ճամփորդություններն օգնեցին ճանաչել նրան»:

 

*

 

Ումն է պետք

 

 

Աշակերտը ուսուցչին բարեխղճորեն ամեն ամիս տեղեկություն էր փոխանցում իր հոգևոր առաջընթացի մասին:

Առաջին ամսում նա գրեց. «Զգում եմ գիտակցականության ընդլայնում և միասնականացում արտաքին աշխարհի հետ»: Վարպետը նայեց գրառումն ու շպրտեց զամբյուղի մեջ:

Երկրորդ ամսում աշակերտը գրեց. «Վերջապես ես շրջապատող բնության մեջ բացահայտեցի աստվածայինը»:

Վարպետը հիասթափված էր:

Երրորդ ամսում աշակերտը խանդավառությամբ գրեց. «Բոլորի և Միակի առեղծվածը իմ մտքերի սևեռուն զարմանքին է արժանացել»:

Վարպետը հորանջեց:

Հաջորդ նամակում մտքի թարմություն կար. «Ոչ մեկը չի ծնվում, ոչ մեկը չի մեռնում, քանզի ԷԳՈ գոյություն չունի»:

Վարպետը հուսահատությունից ձեռքերը տարածեց:

Այդ նամակից հետո անցավ մեկ ամիս, հետո՝  երկու, հետո՝  հինգ, հետո՝  մի ամբողջ տարի: Ուսուցիչը որոշեց իր աշակերտին հիշեցնել, որ ժամանակն է տեղեկություն փոխանցել հոգևոր զարգացման մասին:

Աշակերտը պատասխանեց. «Բայց դա ո ՞ւմն է պետք»:

Գրառումը կարդալուց հետո վարպետի դեմքին հրճվանք երևաց.

-Տե՜ր Աստված, փա՛ռքդ շատ, -ասաց նա,- վերջապես տեղ  հասավ…:

Նույնիսկ դեպ ազատություն ձգտումն է սահմանափակում:Դու իրապես ազատ ես այն ժամանակ,երբ այլևս նշանակություն չունի՝   դու ազատ ես, թե ոչ: Ազատ կարող է լինել միայն նա, ով  ինքնաբավ է:

 

*

Անվախ ժամապահը

 

 

Մի զորակոչիկ, ով նոր էր հավաքագրվել բանակ, առաջին անգամ հերթապահում էր անցակետում: Նա հրաման էր ստացել՝ առանց հատուկ թույլտվություն ավտոմեքենա չթողնել:

Որոշ ժամանակ անց նա կանգնեցրեց մի ավտոմեքենա, որի մեջ նստած էր գեներալը: Գեներալը ասաց վարորդին, որ վերջինս ուշադրություն չդարձնի ժամապահին:

Բայց զորակոչիկը եկավ առաջ, ավտոմեքենայի վրա պահեց ավտոմատն ու հանգիստ ասաց.

-Ներեցե՛ք, պարոն, բայց ես առաջին անգամ եմ հերթապահում: Հիմա ու ՞մն եմ առաջինը կրակում՝ ձեզ, թե՞ վարորդին:

Մեծության կհասնես միայն այն դեպքում, երբ ուշադրություն չդարձնես նրանց, ովքեր դիրքով բարձր են քեզնից և անես այնպես, որ քո դիրքին ուշադրություն չդարձնեն նրանք, ովքեր ի պաշտոնե ցածր են քեզնից: Այդ ժամանակ դու չես մեծամտանա և չես լինի ստորադասված:

 

*

 

Բծախնդիր ուսուցիչը

 

 

Մինչ իմաստուն ու կարեկցող դառնալը՝ ուսուցիչը ստիպված էր սխալների և թյուրըմբռնումների փշոտ ճանապարհով անցնել: Ահա այդպիսի մի օրինակ:

Երբ նա դպրոցի տնօրեն էր, մի անգամ աշակերտներից մեկն եկավ  ու ասաց, որ ուզում է տեղափոխվել ուրիշ դպրոց:

-Ինչո ՞ւ, տղա ՛ս: Ի ՞նչ է պատահել: Ի ՞նչը քեզ դուր չի գալիս: Չէ՞ որ դու գերազանց  գնահատականներ ունես:

-Ոչինչ էլ չի պատահել, պարո ՛ն: Ուղղակի ես ուզում եմ տեղափոխվել այլ դպրոց, ու վերջ:

-Գուցե խնդիրն ուսուցիչնե ՞րն են: Գուցե դու ինչ-որ մեկին սիրահարվե ՞լ ես:

-Ո ՛չ, պարոն, խնդիրը ուսուցիչները չեն:

-Այդ դեպքում, գուցե աշակերտնե ՞րն են: Դու ինչ-որ մեկի հետ կռվե ՞լ ես:

-Ո ՛չ, նման բան չի պատահել:

-Իսկ կարո ՞ղ է ուսման վարձն է շատ թանկ:

-Ո ՛չ, պարոն, դա էլ չէ:

Տնօրենը երկար լռեց, հույս ունենալով, որ երկարատև դադարը կստիպի աշակերտին ճշմարտությունն ասելու: Հանկարծ աշակերտը սկսեց արցունքները սրբել: Տնօրենը հասկացավ, որ հաղթել է: Ամենափափուկ ու ամենահասկացող ձայնով նա ասաց.

-Դու լաց ես լինում, որովհետև քեզ ինչ-որ բան անհանգստացնո ւմ է, այդպե ՞ս չէ:

Տղան հեծկլտաց:

-Դե ՛, պատասխանիր, խնդրում եմ, ինչո ՞ւ ես լաց լինում:

Տղան նայեց տնօրենի աչքերի մեջ ու ասաց.

-Որովհետև դուք ինձ տալիս եք բոլոր այս հարցերը:

 

*

 

Գլխացավ

 

 

Երիտասարդ մեկին, ով սովորում էր ճեմարանում, մի անգամ ասել էին, որ քահանայից մարդիկ ընդամենը մի բան են ցանկանում. լսել իրենց խնդիրները: Միայն լսել, լսել, լսել…

Շատ հնարավոր է, որ քահանան չկարողանա օգնել, բայց պարտավոր է համբերատար լսել: Հենց այդպես էլ որոշեց անել երիտասարդ քահանան՝ լսել:

Որքան էլ ներսը ըմբոստանում էր, նա իրեն ստիպում էր լսել, լսել, լսել…

Եվ մարդիկ շատ շնորհակալ էին նրանից:

Բայց ինչ-որ տեղ ինչ-որ բան այն չէր…

Մի անգամ նրա մոտ եկավ տարեց մի կին և սկսեց դժգոհել ահավոր ու սարսափելի գլխացավից :

-Ասացե՛ք ինձ, ի՞նչն է ձեզ անհանգստացնում,-հրավիրեց զրույցի քահանան:

Նա խոսում էր, խոսում էր, խոսում էր, իսկ քահանան լսում էր, լսում էր, լսում էր:

Դա միշտ աշխատել է:

-Հա՛յր, ես այստեղ մեկ ժամ առաջ եկա ահավոր ծանր գլխացավով: Իսկ հիմա այն անցնում է, անցնում է, անցնում է:

Եվ քահանան մտածեց. «Ես գիտեմ, գիտեմ, գիտեմ: Որովհետև հիմա արդեն իմ գլուխն է ցավում»:

 

*

 

Ինչպես հասնել Դաոյի

 

 

Մի անգամ աշակերտը հարցրեց իր ուսուցչին.

-Ի՞նչ ասել է Դաո:

Ուսուցիչը պատասխանեց.

-Դաոն ամեն ինչ է:

-Ինչպե՞ս հասնել Դաոյի,-հետաքրքրվեց աշակերտը:

-Եթե ձգտես հասնել դրան, ապա այն բաց կթողնես, -պատասխանեց ուսուցիչը:

Չի կարող բնական լինել նա, ով ջանում է բնական լինել կամ էլ փորձում է չփորձել:

 

*

 

Հետաքրքվա՞ծ ես կանանցով

 

 

Տղան հանդիպում է մեկ այլ տղայի:

-Դու քանի՞ տարեկան ես:

-Ես՝  հինգ, իսկ դո՞ւ:

-Չգիտեմ:

-Ո՞նց, դու չգիտե՞ս՝ քանի տարեկան ես:

-Դե՛ չէ, չգիտեմ:

-Իսկ քեզ կանայք հետաքրքո՞ւմ են:

-Դե, չէ՛:

-Ուրեմն դու չորս տարեկան ես:

 

*

 

Ինչպես աղջիկներին տարբերել տղաներից

 

 

Թոմին նոր էր վերադարձել լողափից:

-Այնտեղ ուրիշ երեխանե՞ր էլ կային,-հարցրեց նրան մայրը:

-Այո՛,-պատասխանեց Թոմին:

-Աղջիկներն էին, թե՞ տղաներ,-հետաքրքվեց մայրը:

-Որտեղի՞ց իմանամ, նրանք հագուստով չէին:

 

*

 

Դու էլ, քո ախմախ կոֆեն էլ

 

 

Մի անգամ մուրացիկ մեկը տեսավ բանկիրի, ով դուրս էր գալիս գրասենյակից:

-Պարո՛ն, ես մի բաժակ կոֆե եմ ուզում,-խնդրեց նա:

Բանկիրը նայեց մուրացկանին ու խղճաց նրան. վերջինս դժբախտ ու կեղտոտ տեսք ուներ:

Բանկիրը պատասխանեց.

-Ահա՛, վերցրո՛ւ մեկ դոլլար: Սրանով դու կարող ես գնել տասը գավաթ սուրճ:

Հաջորդ օրը մուրացկանը բանկիրին սպասում էր  գրասենյակի դռների մոտ: Տեսնելով բանկիրին՝ մուրացկանը մոտեցավ նրան ու ոտքով հարվածեց.

-Հե՜յ,-զարմացավ բանկիրը,-ի՞նչ է, գժվեցի՞ր:

-Սա քեզ՝ քո ախմախ կոֆեի համար: Դրա պատճառով ես ամբողջ գիշեր աչք չեմ փակել:

 

*

 

Երբ է Աստված ծիծաղում

 

 

Աստված ծիծաղում է երկու դեպքում: Նա ծիծաղում է, երբ բժիշկն ասում է մորը. «Մի՛ անհանգստացեք, ես կբուժեմ ձեր տղային»:

Աստված ինքն իրեն ասում է. «Ես պատրաստվում եմ երեխային տանել ինձ մոտ, իսկ նա մտածում է, որ կարող է փրկել տղային»:

Նա նաև ծիծաղում է, երբ տեսնում է, որ երկու եղբայրներ իրենց ունեցած մի կտոր հողը կիսում են երկու մասի՝  ասելով. «Հողի այս կտորը պատկանում է ինձ, մյուս մասն էլ քոնն է»:

Նա ասում է ինքն իրեն. «Տիեզերքը պատկանում է ինձ, իսկ սրանք իրենց իրավունքներն են հաստատում դրա մի մասի վրա»:

Երբ մարդուն տեղեկացրին, որ նրա տունը գետը տարել է, ծիծաղեց ու պատասխանեց. «Չի կարող պատահել: Տան բանալիներն իմ գրպանում են»:

 

 

 

Թարգմանությունը՝  Նունե Մովսիսյանի

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ընթերցել նաև